Vet. Hek. Özgür ÖZTÜRK, evcil hayvan sahiplenmeden önce dikkat edilmesi gerekenleri Pet Haber Gazetesi’ne anlattı.

Merhabalar Özgür Bey, son zamanlarda evcil hayvanlarla ilgili en çok gelen şikayet nedir?

Bu sorunun yanıtı bölgelere göre değişik olabilir. Ben Kuzey Ege’de klinisyenlik yapan bir hekimim. Her bölgenin mikrobiyolojik, paraziter faunası farklı olacaktır. Son dönemlerde kedilerde viral üst solunum yolu enfeksiyonları, köpeklerde ise paraziter enfeksiyonları daha yoğun gözlemlemekteyim.

Evcil hayvan sahiplenmeye karar vermeden önce nelere dikkat edilmelidir?

O kadar çok husus var ki… Birincisi kişinin kendisine “Ben hazır mıyım?” diye sorması gerekli, 15-20 yıl sürecek karşılıklı bağımlı bir ilişkiden bahsediyoruz. Tıpkı bir çocuk edinmek gibi, bunun kişiye, aileye yükleyeceği ciddi sorumluluklar var, bu sorumluluklar hem maddi hem de manevi. Edineceğimiz evcil hayvan bana uygun mu sorusu kadar, ben ona uygun muyum da makul bir soru. Örneğin çok küçük yaşlarda çocuğu olan aileler evcil hayvan edinmeyi iki kere düşünmelidir, çoğu zaman kediler, köpekler çocukların elinde oyuncağa dönüşüyor ya da yaşı ilerlemiş insanlar çok hareketli bir köpek ırkı edinmemeliler, her iki tarafın da hayatı zorlaşacaktır. Ya da 60 metrekare bir apartman dairesinde yaşayan bir kişi kangal edinirken iyi düşünmeli. Bunlar zaten herkesin düşündüğü şeyler, bence asıl soru “Ben hazır mıyım?”

Evcil hayvanları ırklarına göre tercih etmek ne derece doğru?

Irklar bize evcil hayvanın karakteri hakkında önfikir verir, bu tarafıyla doğru, ama bazen durumlar bunun dışında gelişebiliyor. Ya da melez bir ırk ediniyorsunuz, bir bakıyorsunuz ki Golden Retriver karakterinde bir köpek çıkıyor karşınıza. Irklar önemlidir, ama her şey değildir. Irk özellikleri kadar yetiştirme koşulları da köpeğin/kedinin karakterinde belirleyicidir.

BESLENME HER ZAMAN ÇOK TARTIŞILAN BİR KONU

Evcil dostlarımızın beslenmesinde en çok nelere dikkat etmeliyiz?

Beslenme konusu gerçekten karışık.  Her gün eski bildiklerimize bir yenisi ekleniyor. Bazen eskiden tavsiye ettiklerimizi şimdi etmiyoruz. İnsanlarda  da durum böyle, daha 10 yıl öncesine kadar tukaka ilan edilen yumurta bugün baş tacı. Beslenme hayvanın yaşına, ırkına hatta sağlık problemlerine göre dizayn edilir. Tek bir doğru yok. Ama bu dostlarımız etçil, bunu unutmamak gerekir. Bir av köpeği ile bir Yorkshire Terrier’in ihtiyaçları farklı, besini farklı, maması da farklı.

Yavru kedi sahiplenirken nelere dikkat edilmelidir?

Yavru kedi sahiplenirken mümkün olduğunca geç anneden ayrılmalı, ideal dönemin 3 ay olduğu konuşuluyor. Aşılar ve antiparaziter ilaçlamaların önemi malum. Bir de ırk seçimi önemli, kırık kulaklı (Scottish Fold) gibi ırklar tercih edilmemeli, bunların çok sayıda genetik hastalıkları var, biz bunları tercih ettikçe bu ırklar üretilecektir.

Yavru kedilerde tuvalet alışkanlığı kolaylığını nasıl kazanabiliriz?

Yavru kedilerde tuvalet alışkanlığının problem olduğunu ben bugüne kadar hiç görmedim. Bu canlılar içgüdüsel olarak kumu gördüğü zaman gidiyor, sadece kum ve tuvalet havuzu onun görüş ve erişim alanında olmalı.

Sakinleştirici mamalar hakkında önerileriniz nelerdir?

Zaman zaman stres altındaki kedilerde kullanıyoruz, faydası da oluyor. Ama ezbere kullanılacak ürünler değil, bu konuda çalışmış, deneyimli hekimler tarafından önerildiği müddetçe son derece faydalı, tabi sadece mama ile bitmiyor bu işler.

BÖBREK YETMEZLİĞİNE DİKKAT!

Yaş mama seçimi yaparken neleri tercih etmeliyiz?

Yaş mama çok önemli. Yaklaşık yüzde 80-90 oranında nem oranına sahip. Kediler böbrek yetmezliğine yatkın hayvanlardır, yaş mama su tüketimini artıracağı için bu noktada koruyucu bir işlev de görür, bir de tabi kediler yaş mama ile çok mutlu oluyor, bu da onların genel sağlığı açısından olumlu. Mümkün olduğunca kaliteli ham maddeden yapılma, iyi işlenmiş ve az koruyucu içeren mamalar tercih edilmeli.

Evcil hayvan sahipleri seyahate çıkmadan önce dikkat etmeleri gerekenler nelerdir kısaca bahseder misiniz?

Seyahat öncesi için altını çize çize boş mide meselesini vurgulamak isterim. En büyük korkumuz özellikle iri ırk köpeklerde mide dönmesi. Kedilerde bu durum nadirdir, kedilerde daha çok yolculuk anksiyetesi ile karşılaşırız. Bu tip durumlarda ya bir takım sedatifler ya da feromon içeren ürünler öneriyorum.

Evcil hayvan dostlarımızın stresini azaltmak için neler yapılabilir, önerileriniz nelerdir?

Stres meselesi kedi ve köpekte biraz farklı. Kedi mekan, köpek insan oryantasyonludur. Kedi yer değiştirince, köpekse sahiplerinden ayrı düşünce yoğun stres yaşar. Dolayısıyla sorduğunuz sorunun yanıtı bu prensibin içinde. Kediler evinde, köpekler ise sahibinin yanında az stres yaşar. Tabi bunun istisnaları da olacaktır. Stres hangi durumdan kaynaklıysa o durumu ortadan kaldırmaya çalışmak gerekir, stresi çözmenin kesin bir yolu yok. Çok akademik detaylara girmeden birkaç basit önerim olabilir sadece. Kedi otları, kedi feromonları temel olgularda işe yarıyor. İleri düzey stres ve anksiyete olgularında tıbbi yaklaşımlar gerekecektir.

Röportaj: Demet İNCE

Son zamanlarda evcil hayvan dostlarımızla ilgili en çok gelen şikayet nedir?
(Özellikle kedi ve köpek dostlarımız için.)

Son zamanlarda evcil hayvanlarımızla ilgili gelen şikayetlerin en başında tüy dökülme problemleri karşımıza çıkmaya başladı. Tabii mevsim geçiş döneminde olmamız ve kış şartlarının getirdiği strese bağlı tüy dökülmelerinde diğer zamanlara karşı bir miktar artma gözlemlemekteyiz.

Evcil hayvan sahiplenmeye karar vermeden önce nelere dikkat edilmelidir?

Evcil hayvan sahiplenilme kararı gerçekten çok dikkatlice verilmesi gereken bir karar durumunda. Bence özellikle unutulmaması gereken en önemli husus bir dostumuzun doğru besleme ve veteriner hekim takibinde yaklaşık 12-13 yıl ortalama ömürleri olmaktadır. Bu noktada dostumuzu sahiplenmeye karar vermeden önce bu süreyi baz alarak yaşamımızın devamındaki 10 seneyi dikkate alarak ona uygun bir planlama yapmamız en doğrusu olacaktır.

Evcil hayvanları ırklarına göre tercih etmek ne derece doğru?

Evcil hayvanlarımızın ırklarına göre ayrılmasını doğru bulmuyorum. Özellikle günümüzde popüler sınıfa dahil edilen çoğu özel ırklar maalesef ki genetik olarak çok sayıda hastalığa ya doğuştan sahip oluyorlar ya da bu hastalıklara karşı çok duyarlı olmaktadırlar. Bu da hastalığa duyarlı olan dostlarımız için hayatı boyunca zor bir süreç geçirmelerine sebep vermektedir. Şunu unutmamalıyız ki tüm dostlarımızın kendine has bir karakteri mevcuttur ve evde bizimle yaşam biçimleri ya da uygunluğunun cins ya da ırklarla belirlenemez. Bu yüzden satın almaktan ziyade barınaklarımızdan ya da dışarıda muhtaç durumda olan dostlarımızın sahiplenilmesi daha sağlıklıdır.

Evcil dostlarımızın beslenmesinde en çok nelere dikkat etmeliyiz?

Beslenme çok çeşitli bir konu olmakla beraber dostumuzun sağlığı, yaşı, çevresel faktörleri, kısırlaştırılmış olup olmaması gibi çok çeşitli etkenlere göre değişiklik göstermektedir. Bu yüzden tüm dostlarımız için tek tip besleme önerisi çok mümkün değildir. Ancak sahada gördüğümüz sorunların en başında vatandaşlarımızın dostlarımızı ev gıdalarıyla beslemek gibi hatalara düştüğünü görüyoruz. Ev gıdalarıyla beslemeler maalesef dostlarımızda başta obezite, diş ve diş eti hastalıkları, egzama, erken yaşta organ hasarlarını gözlemlemekteyiz. Bu noktada en doğru tavsiye veteriner hekimlerimizin dostumuza önerdiği kuru mamayla beslenme yapılmasını doğru buluyoruz. Kuru mamalar içerdiği özel formülasyonlarla dostumuzun hayatı boyunca ihtiyacı olan tüm besin ve mineralleri dengeli bir biçimde içerdiği için sağlıklı bir ömür geçirmelerine yardımcı olurlar.

Yavru kedi sahiplenirken nelere dikkat edilmelidir?

Yavru kedi ya da köpek olsun bir dostumuzun küçük yaşta sahiplenilmesi bazı zorlukları beraberinde getirmektedir. Öncelikle dikkat etmemiz gereken husus dostumuzun anne sütünden tamamiyle kesilmiş olmasıdır. Ortalama ırka bağlı olarak 45 gün ile 60 gün arasında sütten kesilme oluşmaktadır. Maalesef art niyetli insanların ticari kaygı amacıyla daha erken sürelerde yavru dostlarımızı sattıklarına şahit oluyoruz. Bağışıklığı tam olarak gelişmemiş tüm yavrularda ilerleyen dönemlerde ciddi sağlık sorunları baş göstermektedir. Bununla birlikte belirli bir yaş aralığına gelene kadar fizyolojik olarak da hastalıklara daha duyarlı olmaktadırlar. Bu noktada yavru kedi ya da köpek isteyen vatandaşlarımızın sürecin biraz daha zorlu geçeceği konusunda bilinçli olmaları ve hekimleri aracılığıyla sık sık irtibat halinde olmaları gerekmektedir.

Yavru kedilerde tuvalet alışkanlığı kolaylığını nasıl kazanabiliriz?

Kediler konusunda belki de en şanslı olduğumuz alan tuvalet eğitimidir. Kedilerimizden yavrularına aktarılan genetik miras sayesinde doğuştan gelerek kedilerimiz kum yapılı yerlere tuvalet yaparlar ve üstlerini örtmeye çalışırlar. Bu noktada evimizde kedimizin rahatlıkla çıkabileceği, ulaşabileceği bir kum ve kum kabı bulunması ve eve yeni gelen misafir dostumuza bu lokasyonun birkaç kez gösterilmesi eğitim için yeterlidir. Kedimiz bir sonraki tuvalet ihtiyacında kabına kendisi giderek ihtiyacını karşılayacaktır. Ancak yine dikkat edilmelidir ki ishal gibi mide barsak sistemi hastalıklarında ya da üriner sistemi hastalıklarında bu durum değişmekte olup, kedimiz tuvalet kabına varamadan istemsizce kazalara sebebiyet verebilir.

Yaş mama seçimi yaparken neleri tercih etmeliyiz?

Yaş mama yine en çok kafa karıştıran ve bilgi kirliliğinin olduğu konuların başında geliyor. Öncelikle belirtmek isterim ki dostlarımızın ömür boyunca kuru mama tüketen dostlarımızın yaş mamaya hiçbir şekilde ihtiyaçları yoktur ve bilinenin aksine bu bir zorunluluk değildir. Tabi lezzetli içerik ve kıvamından dolayı hayvan sahiplerimiz dostlarımızı sevindirmek ya da mutlu etmek için yaş mama tercih etmektedirler. Dikkat etmemiz gereken en önemli konu vereceğimiz yaş mama sıklığı olmalıdır. Haftada en fazla 1-2 defa tavsiye ettiğimiz yaş mama sıklığı artarsa devamında da sağlık problemleri gelişmesi kaçınılmazdır. Yaş mama seçiminde ise dikkat etmemiz gereken nokta birincisi kalite ve gramaj olmalıdır. Alt kalite yaş mamalardan mümkün olduğunca uzak durma ve kedilerimizin kolayca tüketebileceği gramajlarda satın almalıyız. Yaş mamalarda açıldıktan sonra kısa süre içerisinde bozulmalar şekillenmekte ve uzun bir ara sonrası kullanımda ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilmektedir.

SEYAHAT, DOSTLARIMIZ İÇİN KORKUTUCU OLABİLİYOR

Evcil hayvan sahipleri seyahate çıkmadan önce dikkat etmeleri gerekenler nelerdir kısaca bahseder misiniz?

Seyahat dostlarımız arasında en stresli konuların başında gelmektedir. Ben bu konuyu köpek ve kedi olarak ayrı değerlendirmek isterim. Köpeklerimizin seyahat esnasında araç içinde rahat dönüş yapabilecek ve yatabilecek uzunlukta bir zincirle araba içine bağlanması seyahat stresini oldukça azaltmaktadır. Ancak gideceğimizin yolun uzunluğuna bağlı olarak 1-1.5 saatlik aralarda kısa molalar vererek gerek dostumuzun ihtiyaçlarını karşılaması ve gerek stresinin azalması konusunda faydalıdır. Ayrıca yolculuk esnasında dostlarımızda mide bulantısı da sık görülmekte olup, bu molalarda ekstra fayda sağlamaktadır. Kedi dostlarımızda ise stres faktörü köpeklere göre kat kat fazla oluşmaktadır. Özellike box seçiminin yeterli genişlikte olması, kediyi koyduğumuz alanın hava sirkülasyonu açısından zengin bir nokta olması stresi azaltmada fayda göstermektedir. Tabi stres faktörünü azaltmak içinde Veteriner hekimlerimiz tarafından sedatif rahatlatıcı etkili ilaçlar bulunmakta ve kullanılmaktadır. Ancak dikkat edilmesi gereken husus bu ürünlerin ilaç kökenli olduğu ve bazı kalp ya da akciğer hastalık durumlarında komplikasyon oluşturabileceği unutulmamalıdır. Bu yüzden ancak veteriner hekim tavsiyesi doğrultusunda kullanılması gerekmektedir.

Evcil hayvan dostlarımızın stresini azaltmak için neler yapılabilir, önerileriniz nelerdir?

Stres çok geniş bir kavram olup, bunun önüne geçebilmek için öncelikle stresin kaynağını bulmamız gerekmektedir. Evdeki bir eşyanın yer değişimi, eve misafir gelmesi, farklı bir deterjan kullanılması gibi sayamayacağım binlerce neden özellikle kedilerimizde stres yapabilmektedir. Bu stresle mücadele de en önemlisi kedimizle olan duygusal bağımızdır. Dostumuz evimizde kendini ne kadar güvende hissederse sizlere de bunu hissettirecektir. Ancak nedeni bulunamayan stres kaynaklarında ise elimizde kullanabileceğimiz belirli materyaller mevcuttur. Geniş aralıklarla dönemsel yaş mama kullanımları, kedilerin kokusunu çok sevdiği kedi otu dediğimiz catnip içerikli sprey ya da oyuncakların alınması, piyasada bulunan elektrik bazlı koku sağlayıcıların kullanılması da stresle mücadelede kullandığımız yöntemler arasında yer almaktadır.

Röportaj: Demet İNCE